یادگیری جدول ضرب یکی از مهم‌ترین مهارت‌های ریاضی در سال‌های ابتدایی مدرسه است. بسیاری از کودکان هنگام مواجه شدن با جدول ضرب، آن را مجموعه‌ای از اعداد و فرمول‌های سخت و خسته‌کننده می‌بینند و به همین دلیل ممکن است حفظ کردن آن برایشان دشوار باشد. در حالی که اگر آموزش جدول ضرب با روش مناسب، بازی، تکرار هوشمندانه و مثال‌های ساده انجام شود، کودک می‌تواند در مدت زمان کوتاهی آن را یاد بگیرد.

هدف از یادگیری جدول ضرب فقط حفظ کردن چند ردیف عدد نیست؛ کودک باید به مرور متوجه شود که ضرب چگونه کار می‌کند و بتواند حاصل ضرب‌ها را بدون فشار ذهنی زیاد به خاطر بیاورد. بنابراین سریعترین و راحت ترین راه یادگیری جدول ضرب برای کودکان روشی است که آموزش و سرگرمی را در کنار یکدیگر قرار دهد.

چرا یادگیری جدول ضرب برای کودکان مهم است؟

جدول ضرب پایه بسیاری از مباحث ریاضی در سال‌های بعدی است. کودک پس از یادگیری ضرب، در حل مسائل مربوط به تقسیم، کسرها، محاسبات ذهنی، درصد و بسیاری از مسائل ریاضی عملکرد بهتری خواهد داشت.

اگر کودک جدول ضرب را فقط با حفظ کردن طوطی‌وار یاد بگیرد، ممکن است بعد از مدتی بخشی از آن را فراموش کند. اما اگر ابتدا مفهوم ضرب را درک کند و سپس از طریق تمرین و بازی آن را به حافظه بسپارد، یادگیری ماندگارتر خواهد بود.

به همین دلیل بهتر است والدین به جای اینکه کودک را مجبور به حفظ کردن تمام جدول ضرب در یک روز کنند، آموزش را به قسمت‌های کوچک‌تر تقسیم کنند.

سریعترین روش یادگیری جدول ضرب چیست؟

یکی از بهترین روش‌ها این است که آموزش جدول ضرب مرحله‌به‌مرحله انجام شود. لازم نیست کودک از جدول ضرب ۲ تا ۹ را یکجا حفظ کند. بهتر است ابتدا جدول‌های ساده‌تر آموزش داده شوند و بعد سراغ جدول‌های دشوارتر برویم.

۱. ابتدا مفهوم ضرب را به کودک آموزش دهید

قبل از شروع حفظ جدول ضرب، مطمئن شوید کودک مفهوم ضرب را می‌داند. برای مثال می‌توانید با اشیای واقعی توضیح دهید:

اگر ۳ گروه داشته باشیم و در هر گروه ۲ مداد باشد، در مجموع ۶ مداد داریم.

یعنی:

۳ × ۲ = ۶

این روش به کودک کمک می‌کند بفهمد ضرب در واقع راهی سریع برای جمع کردن چند گروه مساوی است.

۲. از جدول‌های آسان شروع کنید

همه جدول‌های ضرب به یک اندازه سخت نیستند. برای شروع می‌توانید جدول ضرب ۱، ۲، ۵ و ۱۰ را آموزش دهید. این جدول‌ها الگوهای مشخصی دارند و کودک سریع‌تر می‌تواند پاسخ‌ها را پیدا کند.

برای مثال در جدول ضرب ۵، پاسخ‌ها همیشه با ۰ یا ۵ تمام می‌شوند:

۵، ۱۰، ۱۵، ۲۰، ۲۵، ۳۰ و…

این الگوها باعث می‌شوند کودک به جای حفظ کردن تک‌تک جواب‌ها، ارتباط میان اعداد را متوجه شود.

یادگیری جدول ضرب با بازی

بازی یکی از سریعترین و راحت ترین راه های یادگیری جدول ضرب برای کودکان است. کودکان معمولاً زمانی که در حال بازی هستند، بدون اینکه احساس کنند در حال درس خواندن هستند، اطلاعات بیشتری یاد می‌گیرند.

برای مثال می‌توانید تعدادی کارت درست کنید و روی یک طرف کارت یک عبارت ضرب مانند «۴ × ۳» و روی طرف دیگر جواب «۱۲» را بنویسید. سپس کارت‌ها را به صورت مسابقه‌ای با کودک تمرین کنید.

همچنین می‌توانید از تاس استفاده کنید. کودک دو تاس می‌اندازد، اعداد روی آن‌ها را در یکدیگر ضرب می‌کند و امتیاز می‌گیرد. با این روش، تمرین جدول ضرب به یک فعالیت سرگرم‌کننده تبدیل می‌شود.

آموزش جدول ضرب با الگوها

یکی از اشتباهات رایج در آموزش جدول ضرب این است که از کودک بخواهیم همه پاسخ‌ها را بدون درک رابطه میان آن‌ها حفظ کند. در حالی که بسیاری از پاسخ‌ها را می‌توان با استفاده از الگوها به دست آورد.

برای مثال:

۴ × ۶ = ۲۴

اگر کودک بداند که:

۴ × ۵ = ۲۰

می‌تواند با اضافه کردن یک گروه چهار‌تایی، به پاسخ ۲۴ برسد.

همچنین باید به کودک آموزش دهید که در ضرب، جابه‌جایی اعداد نتیجه را تغییر نمی‌دهد:

۳ × ۴ = ۴ × ۳

بنابراین اگر کودک جواب ۳ × ۴ را بلد باشد، لازم نیست ۴ × ۳ را به عنوان یک مسئله کاملاً جدید حفظ کند.

جدول ضرب را در زمان‌های کوتاه تمرین کنید

برای یادگیری سریع جدول ضرب نیازی نیست کودک هر روز ساعت‌ها تمرین کند. تمرین‌های کوتاه اما منظم معمولاً نتیجه بهتری دارند.

مثلاً می‌توانید روزانه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه را به تمرین جدول ضرب اختصاص دهید. یک روز فقط روی جدول ضرب ۲ تمرکز کنید، روز بعد جدول ضرب ۵ را مرور کنید و سپس ترکیبی از آن‌ها را از کودک بپرسید.

این روش باعث می‌شود کودک خسته نشود و تمرین جدول ضرب به یک فعالیت آزاردهنده تبدیل نشود.

از کودک فقط جواب نخواهید؛ از او سؤال بپرسید

برای تقویت حافظه، بهتر است شکل سؤال‌ها را تغییر دهید. مثلاً به جای اینکه همیشه بپرسید:

«۳ ضربدر ۴ چند می‌شود؟»

گاهی بپرسید:

«چه عددی اگر در ۳ ضرب شود، ۱۲ می‌شود؟»

یا:

«اگر ۴ دسته ۳تایی داشته باشیم، چند تا داریم؟»

این نوع سؤال‌ها باعث می‌شوند کودک مفهوم ضرب را بهتر درک کند و فقط به حفظ کردن ترتیب جدول وابسته نباشد.

استفاده از آهنگ و شعر برای حفظ جدول ضرب

بعضی کودکان با شنیدن و تکرار بهتر یاد می‌گیرند. استفاده از شعر، ریتم و آهنگ می‌تواند به این کودکان کمک کند. وقتی جدول ضرب با ریتم تکرار شود، ممکن است کودک آن را راحت‌تر به خاطر بسپارد.

البته بهتر است شعر و آهنگ جای مفهوم ضرب را نگیرد؛ بلکه بعد از آموزش مفهوم، برای تثبیت و مرور جدول استفاده شود.

از فلش‌کارت برای مرور سریع استفاده کنید

فلش‌کارت یکی از ابزارهای ساده و مؤثر برای حفظ جدول ضرب کودکان است. روی هر کارت یک عبارت ضرب بنویسید و پاسخ آن را در پشت کارت قرار دهید.

کارت‌هایی را که کودک اشتباه پاسخ می‌دهد جدا کنید و بیشتر مرور کنید. کارت‌هایی که کودک به‌خوبی بلد است، می‌توانند کمتر تکرار شوند. به این ترتیب زمان تمرین روی قسمت‌هایی صرف می‌شود که کودک واقعاً در آن‌ها مشکل دارد.

کودک را تحت فشار قرار ندهید

یکی از مهم‌ترین نکات در آموزش جدول ضرب این است که کودک نباید احساس کند اشتباه کردن مساوی با شکست است. اگر والدین هنگام تمرین دائماً کودک را سرزنش کنند یا او را با همکلاسی‌هایش مقایسه کنند، ممکن است اضطراب او هنگام حل مسائل ریاضی بیشتر شود.

بهتر است پیشرفت کودک را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنید و هر بار که پاسخ درستی می‌دهد، به تلاش او توجه کنید.

یادگیری جدول ضرب یک مسابقه نیست. ممکن است یک کودک در چند روز آن را یاد بگیرد و کودک دیگری به چند هفته تمرین نیاز داشته باشد.

یک برنامه ساده برای یادگیری جدول ضرب

برای اینکه آموزش منظم باشد، می‌توانید یک برنامه ساده داشته باشید:

روزهای اول: جدول ضرب ۱، ۲، ۵ و ۱۰
روزهای بعد: جدول ضرب ۳ و ۴
مرحله بعد: جدول ضرب ۶ و ۷
مرحله پایانی: جدول ضرب ۸ و ۹ و ترکیب همه جدول‌ها

هر روز چند دقیقه آموزش، چند دقیقه بازی و در پایان یک مرور کوتاه انجام دهید. وقتی کودک پاسخ‌ها را سریع‌تر و با اشتباه کمتر می‌گوید، می‌توانید سطح تمرین را بالاتر ببرید.

بهترین روش برای ماندگار شدن جدول ضرب

حفظ کردن جدول ضرب پایان کار نیست. کودک باید بتواند از ضرب در مسائل واقعی استفاده کند. برای مثال هنگام خرید می‌توانید از او بپرسید:

«اگر قیمت هر مداد ۵ هزار تومان باشد و ۴ مداد بخریم، چقدر باید پرداخت کنیم؟»

یا هنگام چیدن وسایل از او بخواهید تعداد اشیا را با استفاده از ضرب محاسبه کند.

این تمرین‌های روزمره باعث می‌شوند کودک کاربرد واقعی ضرب را ببیند و اطلاعاتی که یاد گرفته در ذهنش تثبیت شود.

جمع‌بندی

اگر به دنبال سریعترین و راحت ترین راه یادگیری جدول ضرب برای کودکان هستید، بهتر است به جای تکیه بر حفظ کردن اجباری، از ترکیبی از آموزش مفهومی، بازی، الگوها، فلش‌کارت، شعر و تمرین‌های کوتاه استفاده کنید.

بهترین نتیجه زمانی به دست می‌آید که کودک ابتدا مفهوم ضرب را بفهمد، سپس جدول‌ها را به بخش‌های کوچک تقسیم کند و در نهایت با تمرین‌های روزانه و بازی آن‌ها را در حافظه خود تثبیت کند.

مهم‌تر از همه اینکه آموزش جدول ضرب نباید برای کودک به یک تجربه استرس‌زا تبدیل شود. با صبر، تکرار درست و انتخاب روش متناسب با روحیه کودک، حتی جدول‌های دشوارتر نیز می‌توانند به مهارتی ساده و قابل استفاده تبدیل شوند.